โรงเรียนเถินวิทยา จังหวัดลำปาง  เป็นโรงเรียนที่จัดสร้างขึ้นเมื่อ  วันที่ 15  เมษายน  2506    โดยมีพระครูคำมูล  รัตนปัญโญ  เจ้าอาวาสวัดดอนไชย  และคณะกรรมการศึกษาบ้านดอนไชย   พร้อมด้วยคณะครูอำเภอเถิน  เป็นผู้ริเริ่มดำเนินการก่อสร้างบนเนื้อที่ที่ได้รับบริจาค โดยชาวบ้านดอนไชยเป็นจำนวนพื้นที่รวม  12 ไร่  อาคารเรียนหลังแรกเป็นอาคารเรียน  2  ชั้น  6 ห้องเรียน  กว้าง   9   เมตร  ยาว   31.50  เมตร  สร้างเสร็จเมื่อวันที่   30  มีนาคม  2507
       โรงเรียนเริ่มเปิดจัดการศึกษา เมื่อวันที่  18  พฤษภาคม  2507  โดยมี นายณรงค์  บุญมัติ อาจารย์จากโรงเรียนบุญวาทย์วิทยาลัย  รักษาการในตำแหน่งครูใหญ่  มีพิธีเปิดอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่  11  มีนาคม  2508     เปิดทำการสอนชั้นมัธยมศึกษาปีที่  1    ถึงชั้นมัธยมศึกษาปีที่  3 
        ในปี  พ.ศ.  2513  โรงเรียนได้ขออนุญาตกรมป่าไม้  ขอใช้พื้นที่ป่าสงวนที่อยู่ตรงข้ามกับโรงเรียนเนื้อที่  117  ไร่  2  งาน  86  ตารางวา  เพื่อก่อสร้างอาคารเรียนหลังใหม่  เนื่องจากพื้นที่โรงเรียนเดิมคับแคบขยับขยายใหญ่โตไม่ได้  ประกอบกับในขณะนั้นมีการตัดถนนสายเอเชียผ่านเนื้อที่ของโรงเรียน เป็นผลทำให้เนื้อที่ของโรงเรียนลดน้อยลง คับแคบลงไปอีก   ดังนั้นในวันที่  7  กันยายน  2514   จึงได้ย้ายมาจัดการศึกษาเปิดทำการสอนที่อาคารเรียนหลังใหม่    ซึ่งเป็นที่ตั้งของโรงเรียนเถินวิทยาจนถึงปัจจุบันนี้

     

จำนวนเนื้อที่

โรงเรียนเถินวิทยา ตั้งอยู่หมู่ที่  7  บ้านดอนไชย   ตำบลล้อมแรด   อำเภอเถิน  จังหวัดลำปาง  
มีพื้นที่  3  แปลง  พื้นที่รวมทั้งหมด  155  ไร่   2  งาน  40.7  ตารางวา
แปลงที่  1  ที่ตั้งของโรงเรียนเดิม  พื้นที่  8  ไร่  3  งาน  81.6  ตารางวา
แปลงที่  2  ที่ตั้งโรงเรียนปัจจุบัน  พื้นที่  145 ไร่   23.1  ตารางวา
แปลงที่  3  บริเวณหมู่บ้านพักครูโรงเรียนเดิม  พื้นที่  1  ไร่  2  งาน  36  ตารางวา